यूएईच्या अणुऊर्जा प्रकल्पावर ड्रोन हल्ला; मध्यपूर्वेत पुन्हा युद्धाचे ढग गडद

मध्यपूर्वेतील तणाव दिवसेंदिवस वाढत असतानाच संयुक्त अरब अमिराती (UAE) मधील Barakah Nuclear Power Plant जवळ झालेल्या ड्रोन हल्ल्याने संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधले आहे. या हल्ल्यानंतर प्रकल्पाच्या बाहेरील विद्युत जनरेटरला भीषण आग लागली. सुदैवाने अणुविकिरणाची कोणतीही गळती झाली नसल्याचे यूएई प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. मात्र या घटनेमुळे अमेरिका-इस्रायल-इराण संघर्ष अधिक धोकादायक टप्प्यात पोहोचल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

इलेक्ट्रिकल जनरेटरवर ड्रोन आदळल्याने आग लागली

अबू धाबी मीडिया ऑफिसने दिलेल्या माहितीनुसार, Barakah Nuclear Power Plant च्या “inner perimeter” बाहेरील इलेक्ट्रिकल जनरेटरवर ड्रोन आदळल्याने आग लागली. तातडीने अग्निशमन दलाने घटनास्थळी धाव घेत परिस्थिती नियंत्रणात आणली. या हल्ल्यात कोणतीही जीवितहानी झाली नसून प्रकल्पातील रेडिएशन लेव्हल सामान्य असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

Barakah Nuclear Plant इतका महत्त्वाचा का?

Barakah Nuclear Power Plant हा यूएईचा पहिला आणि एकमेव अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. हा प्रकल्प देशाच्या जवळपास 25 टक्के वीज निर्मितीची गरज भागवतो. चार अणुभट्ट्यांपैकी काही भट्ट्या पूर्ण क्षमतेने कार्यरत असून हा प्रकल्प यूएईच्या ऊर्जा सुरक्षेचा कणा मानला जातो.

विशेष म्हणजे हा प्रकल्प अमेरिकेसोबतच्या 2009 च्या नागरी अणुऊर्जा करारानुसार विकसित करण्यात आला आहे. त्यामुळे या ठिकाणावरील कोणताही हल्ला केवळ यूएईपुरता मर्यादित न राहता जागतिक सुरक्षेचा प्रश्न बनतो.

हल्ल्यामागे कोण?

या हल्ल्याची जबाबदारी अद्याप कोणत्याही संघटनेने स्वीकारलेली नाही. यूएई प्रशासनानेही अधिकृतपणे कोणत्याही देशाचे नाव घेतलेले नाही. मात्र गेल्या काही महिन्यांपासून यूएईने इराणवर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांचे आरोप केले आहेत. त्यामुळे या घटनेकडे इराण-अमेरिका-इस्रायल संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर पाहिले जात आहे.

काही आंतरराष्ट्रीय अहवालांनुसार, इराणी माध्यमांमध्ये Barakah Nuclear Plant ला संभाव्य लक्ष्य म्हणून आधीच उल्लेख करण्यात आला होता. अमेरिकेने आणि इस्रायलने इराणच्या अणुऊर्जा केंद्रांवर कारवाईची धमकी दिल्यानंतर परिस्थिती आणखी चिघळली होती. (Courtesy The Wall Street Journal)

मध्यपूर्वेतील संघर्ष कसा वाढला?

2026 मध्ये अमेरिका आणि इस्रायलने इराणच्या लष्करी व अणुस्थळांवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर इराणने गल्फ देशांमधील अमेरिकन तळ, तेल प्रकल्प आणि महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांवर ड्रोन व क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू केले. यूएई, सौदी अरेबिया आणि इतर गल्फ राष्ट्रे सतत अलर्टवर आहेत.

यापूर्वी दुबई विमानतळाजवळ ड्रोन कोसळल्याने आग लागल्याच्या घटनाही समोर आल्या होत्या. काही भागांत तेल साठवण केंद्रे आणि औद्योगिक प्रकल्पांनाही लक्ष्य करण्यात आले होते.

जगभरात चिंता का वाढली?

अणुऊर्जा प्रकल्पाजवळ झालेला हल्ला हा अत्यंत संवेदनशील विषय मानला जातो. कारण अशा प्रकल्पांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर किरणोत्सर्गी पदार्थ असतात. जर थेट अणुभट्टीला नुकसान झाले तर त्याचे परिणाम अनेक देशांवर होऊ शकतात. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्था (IAEA) ने या घटनेवर बारकाईने लक्ष ठेवले असल्याचे सांगितले आहे.

युक्रेनमधील Chernobyl आणि Zaporizhzhia अणुऊर्जा केंद्रांभोवती झालेल्या संघर्षानंतर जग आधीच सावध झाले आहे. आता मध्यपूर्वेतही अणुऊर्जा केंद्र लक्ष्य बनू लागल्याने जागतिक सुरक्षेची चिंता वाढली आहे.

तेल बाजारावर परिणाम होण्याची शक्यता

यूएई आणि सौदी अरेबिया हे जगातील मोठे तेल उत्पादक देश आहेत. या प्रदेशात युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाल्यास जागतिक तेल पुरवठ्यावर मोठा परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः Strait of Hormuz हा समुद्री मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. जगातील जवळपास पाचव्या भागाचे तेल याच मार्गाने वाहतूक केले जाते.

जर संघर्ष वाढला तर कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये मोठी वाढ होऊ शकते. याचा थेट परिणाम भारतासह अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेवर होण्याची शक्यता आहे. पेट्रोल-डिझेल महाग होणे, वाहतूक खर्च वाढणे आणि महागाई वाढणे असे परिणाम दिसू शकतात.

यूएईमध्ये सतत ड्रोन हल्ल्यांची मालिका

2026 पासून यूएईमध्ये अनेक ड्रोन आणि मिसाईल हल्ल्यांच्या घटना नोंदवल्या गेल्या आहेत. यूएई संरक्षण मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, शेकडो ड्रोन आणि बॅलिस्टिक मिसाईल्स रोखण्यात आले आहेत. काही ड्रोन इंटरसेप्ट केल्यानंतर त्यांचे अवशेष निवासी भागात पडून आगी लागल्याच्या घटना घडल्या आहेत.

दुबई, अबू धाबी, फुजैराह आणि तेल प्रक्रिया केंद्रांजवळही अनेक वेळा स्फोट आणि आगीच्या घटना घडल्या आहेत. काही हल्ल्यांमुळे विमानतळ सेवा तात्पुरती बंद करावी लागली होती.

अमेरिका आणि इस्रायलची भूमिका

अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला Strait of Hormuz पुन्हा सुरू न केल्यास “power plants उद्ध्वस्त करू” असा इशारा दिला होता. त्यानंतर इराणने अधिक आक्रमक भूमिका घेतल्याचे दिसून आले.

इस्रायलनेही इराणच्या अणुकार्यक्रमाला थांबवण्यासाठी लष्करी कारवाई वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत. त्यामुळे गल्फ भागातील देशांमध्ये तणाव कायम आहे.

भारतासाठी काय परिणाम?

यूएईमध्ये लाखो भारतीय काम करतात. या भागात संघर्ष वाढल्यास भारतीयांच्या सुरक्षेचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. याशिवाय भारताचा मोठा तेल पुरवठा गल्फ देशांमधून येतो. त्यामुळे युद्ध तीव्र झाल्यास भारतावर आर्थिक परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय परिस्थितीवर लक्ष ठेवून असून गल्फ भागातील भारतीय नागरिकांना सतर्क राहण्याच्या सूचना दिल्या जाऊ शकतात.

पुढे काय?

Barakah Nuclear Power Plant वरील ड्रोन हल्ल्यानंतर मध्यपूर्वेतील परिस्थिती आणखी गंभीर झाली आहे. जरी अणुविकिरणाचा धोका निर्माण झाला नसला तरी अणुऊर्जा केंद्रांवर होणारे हल्ले हे जागतिक सुरक्षेसाठी धोकादायक संकेत मानले जात आहेत. जगभरातील राष्ट्रे आता या संघर्षाकडे अत्यंत गांभीर्याने पाहत आहेत.

जर अमेरिका-इस्रायल-इराण यांच्यातील संघर्ष आणखी वाढला तर त्याचे परिणाम केवळ मध्यपूर्वेतच नव्हे तर जागतिक अर्थव्यवस्था, तेल बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवरही होऊ शकतात. (Courtesy AP News)